Hvalir



Aðalsíða
Senda póst

SÍLD Clupea harengus

Heimkynni síldarinnar eru um norðanvert Atlantshaf, umhverfis Ísland og á stórum svæðum við norðaustanvert Atlantshafið en einnig vestan þess langt suður með ströndum Ameríku. Síldin er uppsjávar- og miðsævisfiskur og heldur sig í torfum. Hún finnst frá yfirborði sjávar og niður á um 250 m dýpi og lifir einnig við mismunandi seltustig. Hún lifir mest á smákrabbadýrum, einkum rauðátu, en einnig á ljósátu og loðnuseiðum.

Þrír aðskildir síldarstofnar eru á Íslandsmiðum: 1) íslenska vorgotssíldin, sem er mjög lítill stofn, 2) íslenska sumargotssíldin og 3) norska vorgotssíldin sem stundum er nefnd norsk-íslenski síldarstofninn. Stofnarnir þrír hegða sér á mismunandi hátt hvað varðar vaxtarhraða, hrygningartíma og göngur. Íslenska sumargotssíldin hefur verið veidd samfellt síðan um miðjan 8. áratuginn en þar áður voru miklar veiðar úr norsk-íslenska síldarstofninum uns hann hrundi undir lok 7. áratugarins. Sá stofn hefur hins vegar náð sér til fulls á undanförnum árum og árið 1994 veiddu Íslendingar úr þessum stofni á ný og hafa gert síðan.

Veiðar á íslenskri sumargotssíld eru vertíðabundnar og aðallega veiðist hún á tímabilinu október/janúar undan vestur-, suður- og austurströnd landsins. Síldin hrygnir í júlí og heldur síðan í leit að æti. Hrygningarstofninn er talinn vera um 780.000 tonn sumarið 2007. Norsk-íslenski stofninn hrygnir hins vegar undan ströndum Noregs snemma vors og ókynþroska síld heldur sig við Noreg en eldri fiskurinn fer í ætisleit út á norðaustur-Atlantshafið. Stórar göngur norsk-íslensku síldarinnar komu upp að ströndum Íslands á sumrin fram yfir miðjan 7. áratuginn og voru grundvöllur veiðanna hér við land. Hrygningarstofninn er talinn hafa verið um 10 milljónir tonna sumarið 2006.

Síld er veidd í síldar- og loðnunót og í flotvörpu. Aðallega veiðist 4-7 ára síld, 30-35 cm á lengd og 200-300 g að þyngd. Fituinnihald í holdi síldar er mjög breytilegt og fer eftir ætisskilyrðum og árstíma. Best er síldin þegar hún er stinn og fiturík.

Árlegur afli íslensku sumargotssíldarinnar hefur verið að aukast síðan 1975 og hefur verið 100-120.000 tonn undanfarin ár. Landað var 131.000 tonnum árið 2006. Heildaraflamarkið fyrir fiskveiðiárið 2007/2008 er 130.000 tonn og er það í samræmi við tillögur Hafrannsóknastofnunar.

Veiðar íslenskra skipa á norsk-íslensku síldinni námu 160.000 tonnum árið 2006. Aflamarkið fyrir 2007 er nálægt 186.000 tonnum. Margar þjóðir veiða úr stofninum í samræmi við samning milli Noregs, Rússlands, Færeyja, Evrópusambandsins og Íslands. Mest er veitt á alþjóðlegu hafsvæði en einnig innan færeysku lögsögunnar og í efnahagslögsögunni umhverfis Jan Mayen. Árið 1998 gekk hluti stofnsins inn í íslensku lögsöguna í fyrsta sinn í 30 ár. Fiskveiðinefnd  Alþjóðahafrannsóknaráðsins (ICES) mælir með að ekki verði veitt meira en 1.280.000 tonn úr stofninum árið 2007.

Línuritið sýnir árlegan afla íslensku sumargotssíldarinnar síðan 2001 ásamt tillögum Hafrannsóknastofnunar um aflahámark og heildaraflamarkinu sem sett var sömu ár.  Rauðu súlurnar tákna ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar, bláu súlurnar heildaraflamark og grænu súlurnar ársaflann. (Allar tölur eru í þúsundum tonna).

Lexía fyrir framtíðina. Hrun síldarstofnanna upp úr miðjum 7. áratugnum hafði mjög slæm áhrif á íslenskt efnahagslíf en skýr merki ofveiði og óhagstæð umhverfisskilyrði réðu mestu um að svo fór sem fór. Á hinn bóginn hafa markvissar aðgerðir við uppbyggingu stofnsins orðið að fyrirmynd fiskveiðistjórnar í seinni tíð. Árið 1975 var í fyrsta skipti sett heildaraflamark fyrir veiðar á íslensku sumargotssíldinni og var það jafnframt í fyrsta skipti sem kvóti var settur á veiðar hér við land. Veitt hefur verið úr stofninum með kjörsókn að leiðarljósi og stofninn farið stækkandi lengst af. Lexían sem læra varð af síldveiðum fyrir tæpum 40 árum reyndist notadrjúg fyrir framtíðina.

Uppfært í júlí 2007