Hvalir



Aðalsíða
Senda póst

Kolmunni Micromesistius poutassou

Stofn kolmunna er afar stór og kolmunni í hópi tíu mest veiddu fisktegunda í heimi. Hann er mest um norðaustanvert Atlantshaf en heimkynni hans eru þó mun víðar, þ.á.m. norður í Barentshafi, í Norðursjó, vestan Bretlandseyja, suður í Biskajaflóa og allt suður til Marokkó, svo og í Miðjarðarhafi. Hann finnst einnig við Grænland og undan ströndum Kanada og Bandaríkjanna.

Fullorðinn kolmunni er úthafsfiskur og heldur sig miðsævis og nálægt yfirborði. Hann finnst þó á mjög misjöfnu dýpi, allt frá yfirborði niður á 1000 metra. Fæðan er einkum ljósáta og krabbadýr, svo og fiskseiði. Hann getur orðið 50 cm langur en oftast er hann 25-40 cm að lengd.

Kolmunni hrygnir á vorin, mest við landgrunnsbrúnina vestan og norðvestan Bretlandseyja á 300-500 metra dýpi, en einnig t.d. við Færeyjar, í fjörðum Noregs og við suðvestanvert Ísland. Að lokinni hrygningu fer fiskurinn í ætisleit norður um hafið milli Íslands og Noregs, allt norður í Barentshaf en snýr þaðan þegar hausta tekur. Hrygningarstofn kolmunna var talinn vera nálægt 8 milljónum tonna árið 2006 og byggist matið á mælingum með bergmálsaðferð.

Kolmunni finnst allt í kringum Ísland en einkum undan suðaustur-, suður- og suðvesturlandi. Íslensk skip veiða hann ýmist innan íslenskrar lögsögu eða á Færeyjamiðum. Aflinn er vertíðarbundinn; veiðar hefjast í mars og ná hámarki í maí til júlí. Langmest er veitt með flotvörpu.

Árið 1998 hófust kolmunnaveiðar Íslendinga aftur að marki eftir nær tveggja áratuga hlé og hafa aukist mikið á síðustu árum. Hámarki náðu þær svo árið 2003 er íslensk skip veiddu ríflega 500.000 tonn. Afli íslenskra skipa árið 2006 var 310.000 tonn en aflahámark þeirra var þá 352.000 tonn. Heildaraflinn úr stofninum árið 2006 mun hafa verið rétt um tvær milljónir tonna.

Kolmunnaveiðar eru mest stundaðar af Norðmönnum, Færeyingum, Íslendingum og þjóðum Evrópusambandsins. Í árslok 2005 gerðu þessar þjóðir með sér samkomulag um skiptingu heildarafla og jafnframt að aflinn færi ekki yfir 2,0 milljónir tonna árið 2006. Samkomulag þjóðanna gerir jafnframt ráð fyrir að dregið verði skipulega úr veiðum næstu árin. Alþjóðahafrannsóknaráðið leggur til að ekki verði veitt meira en ein milljón tonna árið 2007 til samræmis við varúðarsjónarmið. Norðaustur-Atlantshafsfiskveiðinefndin (NEAFC) hefur samþykkt að afli ársins 2007 fari ekki yfir 1,847,000 tonn og er hlutur Íslands rétt um 300,000 tonn af heildaraflamarkinu.

Línuritið sýnir þróun kolmunnaveiða íslenskra skipa síðan 2001 svo og heildaraflamark sem sjávarútvegsráðuneytið hefur ákvarðað.  Ráðleggingar fiskifræðinga hafa miðast við veiðar úr stofninum öllum og koma fram í skýrslum Alþjóðahafrannsóknaráðsins.      .
Kolmunni - nýr hvítfiskur á markaði Síld, loðna og kolmunni eru verðmætustu uppsjávartegundir hér við land. Hold kolmunna er fitulítið og vel hvítt og að því leyti er hann frábrugðinn síld og loðnu, enda af þorskaætt. Hann hentar vel til frystingar en er nokkuð vandmeðfarinn í vinnslu því að hann skemmist fljótt. Mest er hann sjófrystur heill.