Hvalir



Aðalsíða
Senda póst

KARFI Sebastes marinus og Sebastes mentella

Samkvæmt fræðiheitum eru þrjár mismunandi tegundir karfa á Íslandsmiðum, þ.e. Sebastes marinus, Sebastes mentella og Sebastes viviparus. Hinn síðastnefndi, sem oft er kallaður litli karfi, er ekki veiddur að ráði enn og skiptir því litlu máli í vinnslu og viðskiptum með karfa.

Á íslensku er S. marinus stofninn kallaður gullkarfi og finnst hann allt í kringum landið en langmest er af honum fyrir vestanverðu landinu. S. mentella skiptist í tvo stofna sem nefnast djúpkarfi og úthafskarfi. Djúpkarfinn tekur við af gullkarfa á meira dýpi og finnst víða fyrir vestan, sunnan og austan land en úthafskarfinn er mest veiddur á Reykjaneshrygg og í Grænlandshafi suðvestur af landinu.

Gullkarfi og djúpkarfi eru veiddir allt árið um kring en oft veiðist mest síðla vetrar og bestu miðin eru vestan- og suðvestanlands við sjávarhita um 3 - 8 °C. Gullkarfi veiðist einkum á 100-300 m dýpi en finnst þó niður á 500 m. Djúpkarfinn er algengari neðan 500 m dýpis. Úthafskarfinn veiðist hins vegar einkum að sumarlagi á 200-500 m dýpi innan lögsagna Íslands og Grænlands og á alþjóðlegu hafsvæði.

Karfi er oftast á bilinu 0,5-1,5 kg og 32-40 cm langur þegar hann veiðist.

Fullorðinn karfi lifir á ljósátu og smáfiski, svo sem loðnu og síld, og fer víða í leit að æti. Karfahrygnur gjóta lifandi afkvæmum. Þær bera kynfrumur hængsins í gotunni frá hausti og þar til síðla vetrar þegar egg þeirra eru orðin fullþroskuð. Þá á frjóvgun sér stað. Klakið tekur nokkrar vikur og got fer fram í apríl/maí, sennilega á 200-500 m dýpi. Fyrst í stað halda lirfurnar sig í yfirborðslögum sjávar en dýpka svo á sér. Síðar taka seiðin sér bólfestu á botninum við Austur-Grænland og á íslenska landgrunninu. Karfinn vex hægt og erfitt hefur reynst að aldursgreina hann sem aftur leiðir til þess að ekki er mögulegt að meta stofnstærðir með aldursaflagreiningu. Þess í stað hafa menn orðið að notast við vísitölur úr togararalli og afla á sóknareiningu.

Karfinn er veiddur með botnvörpu á íslenska landgrunninu og landgrunnsköntunum en í flotvörpu á Reykjaneshrygg og í Grænlandshafi.

Aflatölum fyrir gullkarfa og djúpkarfa á Íslandsmiðum hefur verið haldið aðgreindum undanfarin ár. Samanlagður ársafli hefur verið á bilinu 35.000-125.000 tonn síðustu þrjá áratugi en að meðaltali um 80.000 tonn.

Gullkarfaafli íslenskra skipa á Íslandsmiðum var 41.000 tonn árið 2006 en djúpkarfaaflinn 17.000 tonn.  Hafrannsóknastofnun mælir með að sókn í gullkarfastofninn verði takmörkuð þannig að afli verði að hámarki 35.000 tonn á fiskveiðiárinu 2007/2008. Á sömu forsendum mælir stofnunin með því að djúpkarfaaflinn verði ekki meiri en 22.000 tonn á  tímabilinu. Aflamark fyrir þessa stofna fyrir fiskveiðiárið 2007/2008 hefur verið ákvarðað 57.000 tonn samanlagt.

Vísindamenn mæla áfram með mikilli varfærni í nýtingu karfastofna. Eins og fyrr segir eru engar ábyggilegar vísindalegar aðferðir til að meta stofnstærð og það háir einnig öllum rannsóknum hvað stofnarnir eru dreifðir yfir stórt svæði. Það er hins vegar ljóst að karfastofnarnir hafa verið undir miklu veiðiálagi að undanförnu og að þeir þurfa nokkurn tíma til að ná sér. 

Línuritið sýnir þróun fyrir samanlagðan afla gullkarfa og djúpkarfa síðan 2001 ásamt ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar um hámarksafla og heildaraflamarki sömu ár.  Rauðu súlurnar tákna ráðleggingar Hafrannsóknastofnunar, bláu súlurnar heildaraflamark og grænu súlurnar ársaflann. (Allar tölur eru í þúsundum tonna).