Hvalir



Aðalsíða
Senda póst

GRÁLÚÐA Reinhardtius hippoglossoides

Grálúðan hrygnir síðla vetrar á hafsvæðinu milli Íslands og Grænlands. Að hrygningu lokinni heldur hluti stofnsins norður og austur fyrir land í ætisleit. Aðalveiðisvæði grálúðu eru hins vegar djúpt úti af Vestfjörðum. Grálúðan lifir aðallega á smáfiski og krabbadýrum og finnst oft á 350-1.600 m dýpi í köldum sjó.

Grálúða er aðallega veidd með botnvörpu. Erfitt er að aldursgreina aflann en grálúða er yfirleitt 1-4 kg á þyngd.

Grálúða við Austur-Grænland, Ísland og Færeyjar er talin vera sami stofninn. Allmikil óvissa er talin vera í stofnstærðarmati og notast er við afraksturslíkan þar sem mikilvægustu forsendurnar eru þær að stærð stofnsins endurspeglist í aflabrögðum togara á Íslandsmiðum.

Heildarafli Íslendinga á grálúðu hefur undanfarna þrjá áratugi verið á bilinu 10.000-60.000 tonn á ári, en að meðaltali 25.000 tonn. Afli Íslendinga hefur minnkað um 60% síðan 1990 en afli annarra þjóða úr stofninum hefur á hinn bóginn verið að aukast, einkum við Austur Grænland.

Ljóst er að sókn í grálúðu hefur verið alltof mikil undanfarin ár. Afli á sóknareiningu hefur haldist lítill síðan 1990 og verið með lægsta móti undanfarin fjögur ár. 

Heildarafli grálúðu á Íslandsmiðum var 12.000 tonn árið 2006. Aðrar þjóðir veiddu auk þess nálægt 9.000 tonnum úr stofninum á öðrum miðum. Heildaraflamark á Íslandsmiðum fiskveiðiárið 2006/2007 var 15.000 tonn og er óbreytt 2007/2008. Hafrannsóknastofnunin mælir með að heildarafli úr stofninum öllum verði ekki meiri en 15.000 tonn árið 2007. 

Hafrannsóknastofnun bendir á að sókn í grálúðu þurfi að minnka verulega til að náist að byggja upp stofninn. Það mun því aðeins takast að fjölþjóðlegir samningar takist um veiðistjórn fyrir grálúðu. Ísland hefur leitað eftir slíkum samningum í viðræðum við Grænland og Færeyjar.

Línuritið sýnir þróun grálúðuveiða á Íslandsmiðum síðan 2001 ásamt ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar fyrir veiðar úr stofninum í heild og heildaraflamarki Íslendinga. Rauðu súlurnar tákna ráðleggingar Hafrannsóknastofnunar, bláu súlurnar heildaraflamark íslenskra skipa og grænu súlurnar ársafla Íslendinga. (Allar tölur eru í þúsundum tonna).
Grálúðan er eftirsóttur matfiskur Íslensk fiskiskip hafa aðeins veitt grálúðu í um 40 ár. Áður stunduðu eingöngu erlend skip veiðarnar. Holdið er afar misfeitt eftir árstíma og ætisskilyrðum en best er grálúðan þegar holdið er þétt og fitumikið. Í þannig ástandi þykir grálúðan lostæti á mörkuðum í Asíu, en þó sérstaklega á Taívan og í Japan.